Ogromne kryształy ukryte pod ziemią

Jaskinia położona 300 metrów pod górą Naica na pustyni Chihuahuan w Meksyku zawiera jedne z największych naturalnych kryształów, jakie kiedykolwiek odkryto. Jak powstała i dlaczego musi pozostać pod wodą?
 
Odkryli ją dwaj górnicy wydobywający nowy tunel w kopalni dla firmy Industrias Peñoles w 2000 roku. Zawiera jedne z największych naturalnych kryształów, jakie kiedykolwiek odkryto: półprzezroczyste belki gipsowe o długości do 11 metrów i wadze do 55 ton. To naturalne cudo – stwierdził profesor García-Ruiz z Uniwersytetu w Granadzie.
 
Jaskinia Kryształów to wnęka w kształcie podkowy w wapiennej skale o szerokości około 10 i długości 30 metrów. Jej podłoże pokrywają krystaliczne, idealnie wycięte bloki. Wystają z nich olbrzymie kryształowe belki. Nie ma innego miejsca na ziemi, gdzie świat minerałów ujawnia się w takim pięknie – powiedział García-Ruiz.
 
Aby dowiedzieć się, w jaki sposób kryształy urosły do tak gigantycznych rozmiarów, przebadano maleńkie zbiorniki płynu uwięzionego w środku. Kryształy kwitły, ponieważ były zanurzone w wodzie bogatej w minerały o bardzo stabilnym zakresie temperatur – około 58 stopni Celsjusza. W takich warunkach anhydryt mineralny rozpuścił się w gips, miękki minerał, który może przybrać postać kryształów.
 

Zdjęcie: nicole_denise, Bored Panda.
 
Kompleks wydobywczy w Naica zawiera jedne z największych na świecie złóż srebra, cynku i ołowiu. W 1910 roku górnicy znaleźli inną spektakularną jaskinię w tym miejscu. Jej ściany wysadzane są kryształowymi „sztyletami”. Jaskinia Mieczy jest o połowę bliżej powierzchni ziemi, gdyż mieści się na głębokości 120 metrów. Podczas gdy w górnej jaskini znajduje się większe kryształy, tutaj są one znacznie mniejsze, zazwyczaj o długości około jednego metra.
 
Aktywność wulkaniczna sprzed 26 milionów lat wypiętrzyła górę Naica i wypełniła ją anhydrytem wysokotemperaturowym, który jest pozbawioną wody formą gipsu. Uzyskuje stabilność powyżej 58 stopni Celsjusza. Kiedy magma pod górą ostygła i temperatura spadła poniżej tej temperatury, anhydryt zaczął się rozpuszczać. Powoli wzbogacał wody cząsteczkami siarczanu i wapnia, które przez miliony lat osadzały się w jaskiniach pod postacią ogromnych kryształów selenitu.
 
Nie ma ograniczeń co do wielkości kryształów, lecz aby Jaskinia Kryształów wyrosła w tak gigantyczne formy, musiała być utrzymywana tuż poniżej temperatury przejścia anhydrytu w gips przez setki tysięcy lat. Natomiast w górnej jaskini temperatura przejścia mogła spaść znacznie szybciej, prowadząc do powstania mniejszych kryształów.
 

Zdjęcie: Alexander Van Driessche, Wikipedia.
 
Podczas gdy szansa na pojawienie się tego zestawu warunków w innych miejscach na świecie jest znikoma, profesor spodziewa się, że w Naica znajdują się inne jaskinie zawierające podobnie duże kryształy.
 
Jedynym powodem, dla którego ludzie mogą dziś wejść do jaskiń, jest proces pompowania w kopalniach, który utrzymuje je z dala od wody. Jeśli zostanie ono wstrzymane, jaskinie znów zostaną zanurzone, a kryształy zaczną ponownie rosnąć – jak przypuszcza García-Ruiz.
 
Obecnie jaskinie są zamknięte dla zwiedzających, gdyż jeden z pracowników próbował skraść kryształy. W komorach pojawi się woda tuż po zakończeniu badań, aby przywrócić naturalną kolej rzeczy i pozwolić kryształom rosnąć…
 
Opracowanie na podstawie tekstu Stefana Lovgrena dla „National Geographic”.